Γιατί όλα τα προϊόντα έχουν ημερομηνία λήξης;

Κάποτε οι λαμπτήρες πυρακτώσεως είχαν κάποιες χιλιάδες ώρες ζωής. Τώρα ίσως δεκάδες ή εκατοντάδες. Κάποτε, όλοι οι ηλεκτρονικοί γνώριζαν πως το led δεν καίγεται ποτέ. Σήμερα, οι led λαμπτήρες υπόσχονται 15.000 ώρες ζωής. Κι όμως υπάρχουν led που δουλεύουν ανελλιπώς εδώ και δεκαετίες. Δύσκολα θα βρουν κάτι καλύτερο από το led αλλά αν κάποτε βρουν, τα led θα ζουν το πολύ 500 ώρες. Συνωμοσιολογία; Όχι! ΣΥΝΩΜΟΣΙΑ!

Όλα ξεκίνησαν τη δεκαετία του 1920 από το επονομαζόμενο καρτέλ Phoebus. Οι μεγάλες εταιρείες λαμπτήρων πυρακτώσεως όπως οι Philips, Osram και General Electric, σκέφτηκαν πως αν οι λαμπτήρες ζουν όσο θα μπορούσαν, κάποια στιγμή θα βαράνε μύγες. Έτσι, συμφώνησαν να παράξουν λάμπες με ημερομηνία λήξης ή μάλλον με προαποφασισμένο όριο ωρών λειτουργίας. Αυτό όπως ήταν φυσικό αγκαλιάστηκε τα επόμενα χρόνια από ολόκληρη την αγορά με την ανοχή των κυβερνήσεων. Η κερδοφόρος λογική ονομάστηκε Planned Obsolescence. Ναι, όλες οι συσκευές μπορούν να ζουν περισσότερα χρόνια. Όλες. Είναι και αποδεδειγμένο και υπάρχει παραδοχή, οπότε οι εξηγήσεις των ειδικών για το γιατί χαλάνε οι συσκευές είναι σωστές μεν, αλλά αφορούν τον συγκεκριμένο τρόπο κατασκευής και τα συγκεκριμένα υλικά. Το πραγματικό αίτιο είναι μια συνωμοσία που κανείς δε μπορεί να αμφισβητήσει όσο αποστειρωμένος και κανονικός κι αν θέλει να είναι.

Παράδειγμα αιώνιων συσκευών, είναι οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές που ενώ σου προσφέρουν διαστημική (κυριολεκτικά) τεχνολογία σε προσιτή τιμή, μπορούν να ζήσουν πολλές δεκαετίες και να λειτουργούν αξιόπιστα τα προγράμματα της γενιάς τους. Οι τηλεοράσεις όμως που έχουν μικρότερες απαιτήσεις ΘΑ ΧΑΛΑΣΟΥΝ σε λίγα χρόνια. Είπες τίποτα;

Άλλο παράδειγμα μπορούμε να δούμε μέσα από την ταινία Tucker του 1988. Εκεί περιγράφεται η δημιουργία ενός αυτοκινήτου που βγήκε στην αγορά το 1948. Στο τέλος, η ταινία μας ενημερώνει πως παρήχθησαν 50 αυτοκίνητα και τα 46 δουλεύουν ακόμη και μάλιστα χρησιμοποιούνται. Περίεργο; Όχι. Γιατί παρήχθησαν μόνο 50 αυτοκίνητα; Επειδή το εγχείρημα κυνηγήθηκε από παντού. Γιατί τα 46 δούλευαν ακόμη 40 χρόνια μετά; Επειδή δεν υπήρξε ποτέ ο όρος Planned Obsolescence για τους κατασκευαστές. Ο κινητήρας ήταν κινητήρας ελικοπτέρου όπου δεν παίζεις αφού βρίσκεται στον αέρα και τίποτε άλλο δε σχεδιάστηκε με αυτή τη λογική. Δεν ήταν μόνο το ότι ήταν ανθεκτικότατο. Είχε ενσωματώσει τεχνολογίες όπως ο θρυματιζόμενος ανεμοθώρακας και οι ζώνες ασφαλείας που έπρεπε να πέσουν στην αγορά σταδιακά ώστε να αντικαθιστώνται τα παλιά αυτοκίνητα. Και με αυτό υπ' όψιν, είσαι έτοιμος να καταλάβεις τους όρους της συνωμοσίας.

Planned Obsolescence λοιπόνΠρογραμματισμένη απαρχαίωση. Ή προγραμματισμένη απαξίωση. Με την πρόσφατη παραδοχή της Apple ότι υποβαθμίζει τις προηγούμενες εκδόσεις του iPhone επίτηδες, μόλις τα κατάλαβες όλα. Είτε προγραμματισμένη απαρχαίωση είτε προγραμματισμένη απαξίωση εφαρμόσεις η δουλειά γίνεται.

Σκέψου και την απαξίωση στα ρούχα που φοράς και γενικά σε όσα ορίζει η μόδα...

Στον αντίποδα, οικονομικά κεφάλια υποστηρίζουν πως η λογική αυτή αυξάνει την κατανάλωση και διατηρεί θέσεις εργασίας. Αλλά όπως είναι γνωστό οικονομολόγος είναι αυτός που σου εξηγεί το γιατί απέτυχαν οι προβλέψεις σου.

0 σχόλια:

Copyright © 2013 Το Φτυάρι